Wat is een pompput en waarvoor wordt die gebruikt?

Een pompput is een put of kelder waarin water of afvalwater wordt verzameld, zodat een pomp het naar een hoger gelegen punt of naar de riolering kan verplaatsen. Hij wordt gebruikt wanneer vloeistof niet op natuurlijke wijze kan afvloeien. Een niveauregeling schakelt de pomp automatisch in en uit. In dit artikel lees je hoe een pompput werkt, waarvoor je hem gebruikt, welke pomp erin past en hoe je hem dimensioneert en onderhoudt.

Hoe werkt een pompput in de praktijk?

Een pompput werkt als tussenreservoir: water stroomt onder vrij verval in de put, een niveauregeling detecteert het waterpeil en de pomp verplaatst het water via een persleiding naar de plaats van lozing of hergebruik. Zo hoeft de pomp niet continu te draaien en wordt de put niet overbelast.

In de praktijk bestaat een pompput uit enkele vaste onderdelen:

  • De put zelf, meestal in beton, polyethyleen of polyester, met een afsluitbaar deksel of toegangsluik
  • Een of meer dompelpompen op de bodem van de put
  • Een niveauregeling met vlotters of elektronische niveausensoren
  • Een persleiding met terugslagklep en afsluiter
  • Een schakelkast met eventueel een alarm bij te hoog waterpeil

De niveauregeling bepaalt het werkingsritme. Bij het inschakelniveau start de pomp, bij het uitschakelniveau stopt ze. De terugslagklep voorkomt dat het water uit de persleiding terugstroomt in de put wanneer de pomp stilvalt.

Waarvoor wordt een pompput gebruikt?

Een pompput wordt gebruikt om water of afvalwater te verzamelen en weg te pompen op plaatsen waar natuurlijke afvoer onmogelijk is. Typische toepassingen zijn kelders onder rioolpeil, drainage, regenwateropvang en afvalwater van gebouwen of installaties.

De meest voorkomende toepassingen zijn:

  • Pompput voor afvalwater: huishoudelijk of bedrijfsafvalwater uit sanitaire ruimtes die lager liggen dan de riolering
  • Pompput voor regenwater: opvang en afvoer van hemelwater van daken, parkings en verhardingen, of aansturing van een regenwaterrecuperatiesysteem
  • Drainage en grondwater: afvoer van water uit kelders, liftputten of bouwputten om wateroverlast te vermijden
  • Drukriolering: een systeem waarbij elk perceel een eigen pompput heeft die het afvalwater onder druk naar de gemeenschappelijke riolering stuurt

Ook in infrastructuur en industrie zijn pompputten gangbaar, bijvoorbeeld voor het transport van afvalwater, het vertraagd afvoeren van regenwater of het opvangen van procesvloeistoffen.

Welke pomp past in een pompput?

In een pompput gebruik je meestal een dompelpomp, die volledig onder water werkt. Het juiste type hangt af van de vloeistof: een schoonwaterdompelpomp voor helder water, een vuilwater-, vortex- of versnijdende pomp voor afvalwater met vaste bestanddelen.

Een overzicht van de gangbare keuzes:

  • Schoonwaterdompelpomp: voor relatief helder water, zoals regenwater of het leegpompen van reservoirs. De maximale deeltjesgrootte verschilt per model.
  • Vuilwaterdompelpomp: verwerkt water met een bepaalde hoeveelheid verontreiniging. Controleer altijd de maximale vrije doorgang.
  • Vortexpomp: beweegt de vloeistof grotendeels via een wervelende stroming en kan geschikt zijn voor afvalwater met vaste bestanddelen. Niet elke uitvoering is geschikt voor vezelrijke of agressieve vloeistoffen.
  • Versnijdende pomp: verkleint bepaalde vaste of vezelige bestanddelen voor ze worden verpompt, wat de kans op verstoppingen vermindert.
  • Zandbestendige pomp: bedoeld voor water met een gespecificeerde zandbelasting, omdat zand slijtage veroorzaakt.

Een pompput voor afvalwater vraagt dus een andere pomp dan een pompput voor regenwater. Controleer altijd de specificaties van de fabrikant voor de samenstelling van de vloeistof.

Hoe wordt een pompput juist gedimensioneerd?

Een pompput dimensioneren betekent het volume van de put, het pompdebiet en de opvoerhoogte afstemmen op de aanvoer en de hydraulische weerstand van de persleiding. Het doel is een pomp die niet te vaak start en een put die piekaanvoer kan opvangen.

Een praktische werkwijze in zes stappen:

  1. Bepaal de maximale aanvoer van water of afvalwater, inclusief pieken zoals een zware regenbui.
  2. Meet de geodetische opvoerhoogte, het hoogteverschil tussen het waterpeil in de put en het lozingspunt.
  3. Bereken de leidingverliezen in de persleiding, rekening houdend met lengte, diameter, bochten en appendages.
  4. Kies een pomp waarvan de pompcurve het gevraagde debiet levert bij de berekende opvoerhoogte.
  5. Bepaal het nuttige putvolume tussen in- en uitschakelniveau, zodat het aantal pompstarts beperkt blijft.
  6. Controleer de toegankelijkheid van de put voor onderhoud en de plaatsing van de niveauregeling.

Een te kleine put zorgt voor frequent starten en slijtage, terwijl een te grote put bij afvalwater kan leiden tot bezinking en geurhinder. Het juiste evenwicht hangt af van het type vloeistof en de gebruiksomstandigheden. Bij complexe projecten laat je de dimensionering best nakijken door een specialist.

Wanneer is een dubbele pomp of back-up nodig?

Een dubbele pomp of back-up is nodig wanneer een uitval van de pomp onaanvaardbare gevolgen heeft, zoals overstromingen, productiestilstand of overlast voor bewoners. Bij kritieke installaties zijn twee pompen, een alarm en een tweede niveauschakeling aan te raden.

Een tweede pomp kan zinvol zijn in deze situaties:

  • Gebouwen of bedrijven waar wateroverlast grote schade of stilstand veroorzaakt
  • Afvalwaterputten waar een storing snel tot terugstroming of geurhinder leidt
  • Installaties met sterk wisselende aanvoer, waar twee pompen het debiet kunnen verdelen
  • Locaties waar snelle interventie niet gegarandeerd is

Bij een systeem met twee pompen kunnen beide pompen afwisselend draaien, zodat de slijtage gelijkmatig verdeeld wordt. Bij piekaanvoer schakelt de tweede pomp bij. Naast redundantie zijn een hoogwateralarm en een afzonderlijke noodniveauschakelaar nuttig voor kritieke toepassingen.

Welk onderhoud heeft een pompput nodig?

Een pompput heeft periodiek onderhoud nodig: visuele controle van de put, test van de niveauregeling, controle van de pomp en reiniging van afzettingen. De frequentie hangt af van de toepassing; afvalwaterputten vragen meer aandacht dan putten voor schoon regenwater.

Een basisonderhoud omvat doorgaans:

  1. De put leegmaken en reinigen van slib, vet en vuil dat zich op de bodem heeft afgezet.
  2. De vlotters of niveausensoren controleren op vrije beweging en correcte schakelniveaus.
  3. De pomp inspecteren op slijtage, verstopping van de waaier en de staat van kabel en afdichtingen.
  4. De terugslagklep en afsluiter testen op correcte werking.
  5. Het alarm en de schakelkast testen.

Regelmatig onderhoud beperkt de kans op een storing op het slechtste moment. Een pomp die ongemerkt vastzit of een vlotter die blijft hangen, merk je vaak pas wanneer de put overloopt. Een vast onderhoudsschema en een duidelijk overzicht van de installatie maken het verschil.

Hoe Flow Group helpt met uw pompput

Een pompput werkt pas betrouwbaar wanneer pomp, niveauregeling, leidingwerk en onderhoud op elkaar zijn afgestemd. Flow Group begeleidt u van ontwerp tot beheer, zodat u zich geen zorgen hoeft te maken.

  • Luisteren en adviseren: we bekijken eerst uw situatie en kiezen daarna de juiste pomp en sturing, met merken als Grundfos, Xylem en ESPA.
  • Uitwerking van A tot Z: technische selectie, dimensionering, levering en installatie van pompen, leidingwerk, terugslagkleppen en meet- en regeltechniek.
  • Onderhoud en herstelling: periodiek onderhoud en snelle interventies in België, 24/7 en met een lokaal aanspreekpunt.
  • Levering in Nederland: ook voor Nederlandse klanten leveren we pompen en materiaal.

Plant u een nieuwe pompput of twijfelt u over een bestaande installatie? Neem contact op met onze specialisten en ontvang persoonlijk advies.

Veelgestelde vragen

Hoe begin ik met het plaatsen van een pompput bij mij thuis?

Start met het in kaart brengen van de situatie: welk type water (afvalwater, regenwater of drainage), de maximale aanvoer en het hoogteverschil tot het lozingspunt. Controleer daarna de geldende regelgeving en vergunningen bij je gemeente, zeker bij aansluiting op de riolering. Laat vervolgens een specialist de dimensionering en keuze van pomp en niveauregeling bevestigen voordat de put wordt geplaatst.

Wat moet ik doen als mijn pomp te vaak aan- en uitschakelt?

Frequent starten wijst meestal op een te klein nuttig putvolume, een te klein verschil tussen in- en uitschakelniveau of een defecte terugslagklep waardoor water terugstroomt. Controleer eerst de klep en de positie van de vlotters. Blijft het probleem bestaan, dan kan een grotere put of een aangepaste niveauregeling nodig zijn, omdat vaak starten de pomp sneller doet slijten.

Hoe herken ik dat de niveauregeling of vlotter defect is?

Typische signalen zijn een pomp die niet start ondanks een hoog waterpeil, een pomp die blijft draaien of een alarm dat onverwacht afgaat. Haal de vlotter uit de put en test of hij vrij beweegt en correct schakelt; vaak blijft hij hangen aan kabels, vet of slib. Vervang vlotters of sensoren die niet betrouwbaar schakelen, want een defecte niveauregeling is een van de meest voorkomende oorzaken van overlopende putten.

Hoe vaak moet ik mijn pompput laten onderhouden?

Een pompput voor afvalwater controleer je best minstens één tot twee keer per jaar, terwijl een put voor schoon regenwater of drainage vaak met een jaarlijkse controle toekomt. Bij veel vet, slib of zand, of bij kritieke installaties, is een hogere frequentie aangewezen. Maak een vast onderhoudsschema en noteer elke controle, zodat je slijtage tijdig opmerkt.

Welke fouten vermijd ik best bij het gebruik van een pompput voor afvalwater?

Veelvoorkomende fouten zijn het afvoeren van vochtige doekjes, vet of ander vezelig afval dat de waaier doet verstoppen, en het kiezen van een pomp die niet geschikt is voor vaste bestanddelen. Ook een te grote put zonder voldoende doorstroming leidt tot bezinking en geurhinder. Kies een vuilwater-, vortex- of versnijdende pomp en vermijd het lozen van afval dat niet in de put thuishoort.

Wat gebeurt er bij een stroomuitval en hoe bescherm ik me daartegen?

Bij stroomuitval valt de pomp stil en kan de put overlopen, zeker bij regen of continue aanvoer van afvalwater. Een hoogwateralarm met eigen voeding, een noodstroomvoorziening of een back-uppomp op batterij beperkt dat risico. Voor kritieke installaties is het verstandig om ook een gsm- of meldingssysteem te koppelen, zodat je snel kunt ingrijpen.

Kan ik een bestaande pompput upgraden in plaats van te vervangen?

Vaak wel: je kunt de pomp vervangen door een efficiënter of beter passend type, een tweede pomp toevoegen, de niveauregeling moderniseren of een alarm installeren. Controleer eerst of het putvolume en de persleiding nog voldoen aan de huidige aanvoer en opvoerhoogte. Een specialist kan de bestaande installatie doorlichten en nagaan welke aanpassingen zinvol zijn.

Gerelateerde artikelen