Schottenpompen zijn geschikt voor een breed scala aan vloeistoffen, waaronder lichte tot middelzware oliën, smeermiddelen, brandstoffen, sommige chemicaliën en dunne vloeistoffen met een matige viscositeit. De geschiktheid hangt sterk af van de viscositeit, de chemische samenstelling, de temperatuur en de aanwezigheid van vaste deeltjes in de vloeistof. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over welke vloeistoffen wel en niet geschikt zijn voor een schottenpomp.
Welke vloeistoffen zijn te viskeus voor een schottenpomp?
Vloeistoffen met een te hoge viscositeit zijn ongeschikt voor schottenpompen. In de praktijk geldt een bovengrens van ongeveer 200 tot 300 centistoke (cSt), afhankelijk van het pompmodel. Boven deze grens kunnen de schotten niet meer soepel in en uit de rotor bewegen, wat leidt tot slijtage, verlies van debiet en uiteindelijk pompschade.
Typische voorbeelden van vloeistoffen die te viskeus zijn voor een standaard schottenpomp zijn zware stookolie, bitumen, bepaalde polymeren en dikke pasta’s. Voor dergelijke toepassingen zijn tandwielpompen of schroefpompen beter geschikt. Bovendien speelt temperatuur een rol: een vloeistof die bij kamertemperatuur acceptabel viskeus is, kan bij lagere temperaturen te dik worden om nog betrouwbaar door een schottenpomp te stromen.
Kunnen schottenpompen agressieve of chemische vloeistoffen verwerken?
Schottenpompen kunnen bepaalde chemische vloeistoffen verwerken, maar niet alle. De geschiktheid hangt af van de materialen waaruit de pomp is opgebouwd. Standaard schottenpompen zijn doorgaans gemaakt van gietijzer of aluminium met rubberen of kunststof schotten, wat ze ongeschikt maakt voor sterk corrosieve zuren, logen of oplosmiddelen.
Voor agressieve media zijn speciale uitvoeringen beschikbaar met roestvaststalen behuizingen, chemisch bestendige schotten en aangepaste afdichtingen. Hiermee kunnen schottenpompen bijvoorbeeld worden ingezet voor milde zuren, hydraulische vloeistoffen op waterbasis of bepaalde industriële oplosmiddelen. Toch is het altijd verstandig om de chemische bestendigheid van elk materiaal in de pomp te controleren aan de hand van een resistentielijst voordat je een schottenpomp inzet voor een chemische toepassing.
Vloeistoffen die absoluut vermeden moeten worden in standaard schottenpompen zijn onder andere:
- Geconcentreerde zuren zoals zoutzuur of zwavelzuur
- Sterke logen zoals natriumhydroxide in hoge concentraties
- Agressieve oplosmiddelen zoals aceton of methyleenchloride
- Vloeistoffen met abrasieve deeltjes die de schotten snel doen slijten
Wat maakt een vloeistof geschikt of ongeschikt voor een schottenpomp?
Een vloeistof is geschikt voor een schottenpomp als ze smerend, vrij van vaste deeltjes en niet te viskeus is. De schotten in een schottenpomp bewegen door centrifugaalkracht tegen de pompwand aan en hebben smering van de vloeistof zelf nodig om goed te functioneren. Vloeistoffen zonder smeervermogen, zoals water, zijn in de meeste gevallen ongeschikt.
De belangrijkste criteria voor geschiktheid zijn:
- Viscositeit: Bij voorkeur tussen 10 en 200 cSt voor optimale werking.
- Smeervermogen: De vloeistof moet de schotten en de pompwand smeren om slijtage te voorkomen.
- Vrijheid van vaste deeltjes: Abrasieve deeltjes beschadigen de schotten en de binnenste pompwand snel.
- Chemische verenigbaarheid: De vloeistof mag de materialen van de pomp niet aantasten.
- Dampdruk: Een te hoge dampdruk bij de bedrijfstemperatuur veroorzaakt cavitatie, wat de pomp beschadigt.
Zijn schottenpompen geschikt voor levensmiddelen en dranken?
Schottenpompen kunnen worden ingezet in de levensmiddelen- en drankenindustrie, maar uitsluitend in hygiënische uitvoeringen die voldoen aan de relevante voedselveiligheidsnormen. Standaard industriële schottenpompen zijn hier niet voor geschikt vanwege de gebruikte materialen en de moeilijkheid om ze grondig te reinigen.
Hygiënische schottenpompen zijn vervaardigd uit voedingsveilig roestvrij staal en zijn uitgerust met FDA-goedgekeurde afdichtingen en schotten. Ze worden onder andere gebruikt voor het pompen van frisdranken, bier, wijn, plantaardige oliën en lichte siropen. De vloeistof moet wel voldoende viskeus en smerend zijn. Zuiver water of waterige vloeistoffen zonder smeervermogen zijn ook in hygiënische uitvoeringen doorgaans niet geschikt, tenzij de pomp specifiek voor waterige media is ontworpen.
Hoe beïnvloedt temperatuur de keuze van vloeistof voor een schottenpomp?
Temperatuur heeft een directe invloed op de viscositeit van de vloeistof en daarmee op de geschiktheid voor een schottenpomp. Bij hogere temperaturen worden de meeste vloeistoffen dunner, wat de pompprestaties kan verbeteren maar ook het smeervermogen kan verminderen. Bij lagere temperaturen neemt de viscositeit toe, waardoor vloeistoffen te dik kunnen worden voor een schottenpomp.
Daarnaast stelt hoge temperatuur eisen aan de materialen van de pomp. Standaard rubberen schotten degraderen bij temperaturen boven de 80 à 90 graden Celsius. Voor hete vloeistoffen zijn hittebestendige schotten van teflon of andere hoogwaardige kunststoffen nodig. Aan de andere kant kan extreme kou de schotten bros maken, wat breuk en pompstoring kan veroorzaken. Het is dan ook essentieel om bij de pompkeuze rekening te houden met het volledige temperatuurbereik waarin de installatie zal werken, niet alleen de gemiddelde bedrijfstemperatuur.
Wanneer kies je een schottenpomp boven een andere pompsoort voor een specifieke vloeistof?
Een schottenpomp is de juiste keuze wanneer je een vloeistof met matige viscositeit en smeervermogen nauwkeurig en met een relatief constant debiet wilt verpompen. Ze blinken uit in toepassingen waar een pulsatiearm debiet belangrijk is, zoals bij het doseren van oliën, brandstoffen of smeermiddelen in industriële processen.
Kies een schottenpomp boven een centrifugaalpomp wanneer de vloeistof te viskeus is voor een centrifugaalpomp om efficiënt te werken. Kies een schottenpomp boven een tandwielpomp wanneer de vloeistof abrasieve eigenschappen heeft die tandwielen snel zouden doen slijten, maar waarbij de schotten door hun verende werking beter bestand zijn. Voor zuivere waterige vloeistoffen, sterk corrosieve media of vloeistoffen met grove vaste deeltjes is een andere pompsoort vrijwel altijd de betere keuze.
Hoe Flow Group helpt bij de keuze van de juiste schottenpomp
De juiste schottenpomp kiezen voor een specifieke vloeistof is geen eenvoudige opgave. Viscositeit, temperatuur, chemische samenstelling en debietvereisten spelen allemaal een rol. Flow Group combineert bijna honderd jaar gecombineerde expertise om klanten in de industrie, bouw en infrastructuur te begeleiden bij deze keuze.
Wat Flow Group concreet biedt:
- Persoonlijk technisch advies op basis van de specifieke vloeistof, het proces en de omgevingscondities
- Een breed assortiment aan schottenpompen en alternatieve pompsoorten voor uiteenlopende toepassingen
- Verkoop en installatie in België, inclusief volledige service, onderhoud en 24/7 interventie
- Verkoop in Nederland voor klanten die op zoek zijn naar de juiste pompoplossing
- Expertise in de selectie van pompmateriaal, afdichtingen en schotten die bestand zijn tegen de specifieke vloeistof en temperatuur
Twijfel je welke pomp het beste past bij jouw toepassing? Neem contact op met de experts van Flow Group voor vrijblijvend advies op maat.
Frequently Asked Questions
Kan ik een schottenpomp gebruiken voor het verpompen van diesel of andere brandstoffen?
Ja, schottenpompen zijn uitstekend geschikt voor diesel, kerosine en andere lichte brandstoffen, mits de pomp is uitgerust met brandstofbestendige afdichtingen en schotten. Let er wel op dat de pomp gecertificeerd is voor gebruik met ontvlambare vloeistoffen (ATEX-certificering) als de toepassing dat vereist. Raadpleeg altijd de technische specificaties van de fabrikant om te bevestigen dat het specifieke brandstoftype compatibel is met de pompmateriaalsamenstelling.
Wat gebeurt er als ik per ongeluk een vloeistof met vaste deeltjes door een schottenpomp pomp?
Vaste deeltjes veroorzaken versnelde slijtage aan de schotten en de binnenste pompwand, wat leidt tot verlies van debiet, drukverlies en uiteindelijk vroegtijdig pompfalen. Zelfs kleine abrasieve deeltjes kunnen op korte termijn significante schade aanrichten. Als je vloeistof kleine verontreinigingen bevat, is het sterk aanbevolen om een fijnmazig inlaatfilter te plaatsen vóór de pomp om de schotten en de pompbehuizing te beschermen.
Hoe weet ik of mijn vloeistof voldoende smeervermogen heeft voor een schottenpomp?
Een goede vuistregel is dat vloeistoffen op oliebasis (minerale oliën, synthetische oliën, hydraulische vloeistoffen) in de meeste gevallen voldoende smeervermogen hebben. Waterige vloeistoffen, dunne oplosmiddelen en vloeistoffen met een lage viscositeit (onder de 10 cSt) hebben doorgaans onvoldoende smeervermogen voor standaard schottenpompen. Bij twijfel kun je de leverancier of fabrikant raadplegen, of een pompspecialist zoals Flow Group inschakelen om de vloeistof te beoordelen op basis van het viscositeits-temperatuurprofiel en de chemische samenstelling.
Hoe onderhoud ik een schottenpomp optimaal om de levensduur te verlengen bij intensief gebruik?
De schotten zijn de meest slijtgevoelige onderdelen en moeten periodiek worden geïnspecteerd en vervangen voordat ze volledig versleten zijn, omdat een gebroken schot ernstige schade aan de pompbehuizing kan veroorzaken. Zorg daarnaast voor een schone vloeistoftoevoer via een goed onderhouden inlaatfilter, controleer regelmatig de afdichtingen op lekkage en houd de bedrijfstemperatuur binnen het aanbevolen bereik. Een preventief onderhoudsschema, afgestemd op de vloeistof en het gebruiksintensiteit, is de meest kosteneffectieve manier om pompfalen te voorkomen.
Kan een schottenpomp droogdraaien en wat zijn de gevolgen?
Nee, schottenpompen mogen in principe niet droogdraaien, omdat de schotten afhankelijk zijn van de vloeistof voor smering en koeling. Zelfs een korte periode van droogdraaien kan leiden tot oververhitting, vervorming of breuk van de schotten en beschadiging van de pompwand. Het is sterk aanbevolen om een droogloopbeveiliging of drukschakelaar aan te sluiten op de installatie, zodat de pomp automatisch uitschakelt wanneer er geen vloeistof meer aanwezig is.
Wat is het verschil tussen een schottenpomp en een peristaltische pomp voor chemische toepassingen?
Een peristaltische pomp is voor veel chemische toepassingen flexibeler, omdat de vloeistof alleen in contact komt met de slang en niet met de pompbehuizing of bewegende delen, wat corrosie- en compatibiliteitsproblemen sterk vermindert. Een schottenpomp biedt daarentegen een hogere drukopbouw, een constanter debiet en is beter geschikt voor vloeistoffen met smeervermogen bij hogere doorvoersnelheden. Voor milde chemische vloeistoffen met de juiste materiaalspecificaties kan een schottenpomp echter een kosteneffectiever en robuuster alternatief zijn dan een peristaltische pomp.
Hoe ga ik te werk als ik niet zeker weet welke pomp het beste past bij mijn specifieke vloeistof en toepassing?
Begin met het verzamelen van de technische gegevens van je vloeistof: viscositeit (bij bedrijfstemperatuur), chemische samenstelling, temperatuurbereik, aanwezigheid van vaste deeltjes en het vereiste debiet en druk. Met deze informatie kan een pompspecialist snel de juiste pompsoort en materiaalspecificatie bepalen. Flow Group biedt vrijblijvend technisch advies op maat en helpt je op basis van deze parameters de meest geschikte en duurzame pompoplossing te selecteren, zodat je niet voor verrassingen komt te staan na installatie.